Zmiany, na które wszyscy czekali?

Jak czytamy w komunikacie,w którym opisana zostałą reforma ortografii 2026:

Rada uznała, że wprowadzenie tych zmian, dotyczących wyłącznie tzw. konwencjonalnych zasad pisowni, przyniesie korzyść w postaci uproszczenia i ujednolicenia zapisu poszczególnych grup wyrazów i połączeń, eliminacji wyjątków, a także likwidacji przepisów, których zastosowanie jest z różnych powodów problematyczne, np. wymaga od piszącego zbyt drobiazgowej analizy znaczeniowej tekstu. To zaś przyczyni się do zmniejszenia liczby błędów językowych oraz – być może – umożliwi piszącym skupienie się na innych niż ortograficzne aspektach poprawności tekstu. Rada zaznacza, że większość z wprowadzonych zmian była postulowana już wiele lat temu, jednak z najrozmaitszych powodów nie udało się wcześniej nadać im mocy obowiązującej.

Reforma ortografii, przygotowana przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN, to największa od lat zmiana w zasadach pisowni i interpunkcji polskiej. Nowe zasady, obowiązujące od 1 stycznia 2026 r., mają na celu uproszczenie i ujednolicenie zapisu wyrazów oraz połączeń, a także eliminację wyjątków, które dotychczas sprawiały trudności i prowadziły do licznych błędów językowych. Dzięki temu użytkownicy języka polskiego, w tym copywriterzy, będą mogli skupić się na innych aspektach poprawności tekstu, nie martwiąc się o drobiazgową analizę znaczeniową czy niejasne wyjątki.

Kompetencje Rady Języka Polskiego do ustalania zasad ortografii i interpunkcji są potwierdzone ustawowo, a wprowadzone zmiany mają służyć nie tylko zmniejszeniu liczby błędów językowych, ale także ułatwieniu codziennego korzystania z języka polskiego – zarówno w pracy copywritera, jak i w życiu codziennym.

Przeczytaj: Gdzie szukać tematów dla storytellingu?

Reforma ortografii 2026: Wielkie i małe litery

Reforma ortografii 2026 dotyczy zakresu użycia wielkich liter w nazwach własnych, obejmując nazwy orderów, nagród, tytułów honorowych, firm, marek, wielowyrazowych nazw lokali usługowych, obiektów publicznych oraz innych nazw własnych. Nowe zasady wprowadzają jednolity zapis członów wielką literą w tych nazwach, co ma na celu ujednolicenie i uproszczenie reguł pisowni.

Przymiotniki od nazw własnych i imion

Przymiotniki utworzone od nazw własnych, zakończone na -owski, np. chopinowski, będzie się zapisywać zawsze małą literą, a nazwy mieszkańców utworzone od nazw geograficznych – zawsze wielką (tak więc np. Rzymianin zapiszemy wielką literą niezależnie od tego, czy wyraz odnosi się do mieszkańca stolicy Włoch, czy do obywatela starożytnego państwa rzymskiego). Wielką lub małą literą będzie można także zapisywać przymiotniki tworzone od imion, zakończone na –owy, -in(yn), -ów (np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, Zosina lalka lub zosina lalka), a także różnego rodzaju nieoficjalne nazwy etniczne, takie jak makaroniarz (Makaroniarz).

Wyroby przemysłowe (np. marki samochodów)

Wielką literą będzie się zapisywać nazwy pojedynczych egzemplarzy wyrobów przemysłowych, np. Ford, niezależnie od tego, czy chodzi o nazwę firmy i marki (ciężarówka marki Ford), czy o konkretny egzemplarz (np. przed domem stał czerwony Ford). Nowe zasady ortograficzne wprowadzą pisownię wielką literą dla nazw firm, marek i pojedynczych egzemplarzy wyrobów.

Nazwy geograficzne

Będzie się stosować jednolity zapis wielką literą wszystkich członów nazw własnych, w tym geograficznych w rodzaju Półwysep Hel, Wyspa Uznam oraz nazw obiektów topograficznych (np. Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki, Pałac Staszica, Zamek Książ, Most Poniatowskiego). Warto podkreślić stabilność pisowni nazw geograficznych – obowiązują ustalone reguły, a na początku wyrazu 'Aleja' w nazwie własnej, np. Aleja Róż, zawsze stosujemy wielką literę. Tylko wyraz ulica będzie – tak jak dotąd – pisany małą literą, np. ulica Józefa Piłsudskiego.

Wielowyrazowe lokale usługowe

Wszystkie człony wielowyrazowych nazw lokali usługowych, takich jak Księgarnia Naukowa, Restauracja Zielony Ogród czy Kawiarnia Literacka, będą zapisywane wielką literą. Zasada ta dotyczy także nazw firm i instytucji.

Nagrody

W nazwach nagród, orderów i tytułów honorowych, zgodnie z nowymi zasadami, wszystkie człony będą zapisywane wielką literą. Przykłady to: Nagroda Nobla, Nagroda Artystyczna Miasta Lublin, Nagroda Literacka Gdynia, Śląska Nagroda Jakości, Nagroda Rektora (np. laureat Nagrody Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe), Nagroda Wielkiego Kalibru, Mistrz Mowy Polskiej, Ambasador Polszczyzny. W nazwach orderów i odznaczeń, jak również w tytułach honorowych, stosuje się zapis członów wielką literą, co podkreśla ich oficjalny i prestiżowy charakter. W kontekście nagród i tytułów honorowych często pojawia się także wyrażenie wybitne osiągnięcia naukowe, które jest integralną częścią nazw tych wyróżnień.

Nazwy obiektów astronomicznych

W zakresie nazw własnych obiektów astronomicznych, reforma przewiduje w nazwach komet wprowadzenie zapisu wielką literą wszystkich członów, np. Kometa Halleya.

Przeczytaj: Skąd się wzięło słowo "reklama"?

Reforma ortografii 2026: Razem czy osobno?

Nie- z imiesłowami odmiennymi

Reforma ortografii 2026 wprowadza jednolitą łączną pisownię cząstki nie- z imiesłowami odmiennymi, bez wyjątków. Oznacza to zniesienie wyjątku zezwalającego na świadomą pisownię rozdzielną, a tym samym obowiązek stosowania łącznej pisowni w każdym przypadku (np. niepalący, nieumyty). Jest to uzupełnienie reguły ogólnej dotyczącej pisowni łącznej, mające na celu uproszczenie i ujednolicenie zasad ortograficznych.

"Nie" z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi

Pisownia partykuły nie z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi będzie zawsze łączna, także z formami stopnia wyższego i najwyższego (np. nielepszy, nielepiej). Wprowadzenie łącznej pisowni nie dotyczy już interpretacji znaczeniowej – obowiązuje jednolita łączna pisownia niezależnie od znaczenia. Zapis łączny nie z imiesłowami odmiennymi jest teraz regułą ogólną.

Prefiksy

W zakresie pisowni prefiksów i przedrostków w języku polskim, reforma przewiduje zarówno pisownię łączną, jak i rozdzielną oraz dopuszczenie alternatywnego zapisu. Przykładowo, można stosować superpomysł lub super pomysł, ekstrapomysł lub ekstra pomysł. Dotyczy to także innych cząstek, takich jak eko-, wege-, mini-. Dopuszczenie rozdzielnej pisowni cząstek oraz dopuszczenie alternatywnego zapisu ma na celu ułatwienie stosowania nowych zasad i ich interpretację w praktyce.

Łącznie będzie się zapisywać wyrażenia typu półżartem, półserio oraz cząstki niby- i quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą (np. nibyartysta, nibygotyk, quasiopiekun, quasinauka). Reforma wprowadza także zasadę łącznej pisowni członu pół- w wyrażeniach z domieszką znaczenia połowy lub części czegoś, np. półPolka, półzabawa.

Cząstki -bym i pokrewne ze spójnikami

Rozdzielna będzie pisownia cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami (np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry). Dopuszczenie rozdzielnej pisowni cząstek ma na celu ujednolicenie zasad i uproszczenie reguły ogólnej.

Zestawienia

W przypadku wariantywnej pisowni wyrażeń typu tuż-tuż, reforma dopuszcza trzy wersje zapisu: z łącznikiem (tuż-tuż), przecinkiem (tuż, tuż) lub spacją (tuż tuż). Podobnie można zapisywać inne pary wyrazów równorzędnych, np. tuż-trzask prask bij, trzask-prask bij zabij, co stanowi przykład uzupełnienia reguły ogólnej i dopuszczenia alternatywnego zapisu.